|
Registracija | Prijavi se!



Priča o Prizrenu

Grad Prizren nastao je na temeljima rimskog grada koji se u izvorima beleži kao Theranda. Ovaj grad prema dosadašnjim istraživanjima prvi put je zabeležen u "Geografiji", delu čuvenog helenskog naučnika Ptolemeja. Autor pominje Therandu u 2. Veku nove ere.

Sledeći izvor, Prokopije iz Cezareje, datira iz 6. Veka. U delu "De adificiis" Prokopije Therandu navodi kao nedavno obnovljen grad.

Neki naučnici je dovode u vezu i sa građevinom Justinijana Prima, ali takva saznanja još uvek nisu naučno potkovana.

Tokom srednjeg veka osnovna administrativna jedinica je bila župa. Iako su bile različite veličine, najčešće su nosile ime ili po reci i rečnom toku, ili prema najvećem gradu koji se nalazio u njenom sastavu. Tako saznajemo i za župu Prizren. U izvorima se prvi put pominje 1019/1020. godine kao sedište episkopije osnovane za vreme vizantijskog cara Vasilija.

Od oko 1214., u vreme Stefana Nemanjića, grad pripada srpskoj srednjovekovnoj državi i postaje privredno i duhovno središte. U doba kralja Milutina, Prizren je postao najznačajnije trgovačko mesto u Srbiji. Grad na Bistrici ekonomski jača naročito u vreme kralja Milutina, cara Dušana i cara Uroša. U to vreme Prizren kuje i svoj novac. Iz tog perioda su najznačajniji istorijski spomenice srpske srednjovekovne baštine crkva Bogorodica LJeviška i manastirski kompleks Sveti Arhangeli, zadužbina cara Dušana.

Povremeno je Prizren bio i prestonica careva Dušana i Uroša. Na dvorcu ovih careva izdate su i sačuvane njihove povelje u Prizrenu i na Ribniku koje predstavljaju svedočanstvo o boravku srpskih vladara u XIV veku. U to vreme u Prizrenu se naseljavaju trgovci iz Dubrovnika i Kotora i tu se počinju organizovati poznati sajmovi (panađuri), u dane velikih verskih praznika.

Između mnogih velikih srednjovekovnih gradova takođe se izdvaja Višegrad kod Prizrena. Tokom srednjeg veka grad je rastao i razvijao se, ali su mu turska osvajanja donela mnoge promene.

Prvi beglerbegluk osnovan na evropskom tlu bio je Rumelijski, formiran oko 1362. godine. Delio se na preko 30 sandžaka i Prizren je isprva ulazio u njegov sastav.

Međutim, sa osnivanjem Bosanskog pašaluka 1580. godine nekoliko sandžaka je izdvojeno iz Rumelijskog ejaleta i pripojeno Bosanskom. Među njima je bio i Prizrenski sandžak, za koji se uzima da je osnovan relativno rano, već 1455. godine.

Godine 1878. na skupu muslimana sa Kosova i Metohije i delova Albanije u Bajrakli džamiji osnovana Prizrenska liga, sa ciljem sprečavanja ostvarenja odluka Berlinskog kongresa i onemogućavanja pripajanja teritorija koje su pripale Crnoj Gori i Srbiji, kao i postavljanja pitanja albanske autonomije u okviru Turske.

Posle balkanskih ratova Prizren ponovo ulazi u sastav Srbije.

U jesen 1915. pri povlačenju srpske vojske u Prizrenu kralj Petar po poslednji put prima članove srpske vlade u zemlji i tu se donosi odluka o povlačenju srpske vojske preko Albanije.

Posle bombardovanja Jugoslavije i ulaska NATO snaga na Kosovo i Metohiju dolazi do velikog proterivanja nealbanskog stanovništva, uglavnom, Srba i Roma kao i rušenja i paljenja njihovih kuća, verskih objekata i sakralnih spomenika.

U neredima koji su izbili tokom marta 2004. godine dolazi do uništavanja crkava važnih istorijskih spomenika srpske pravoslavne baštine od strane Albanaca. U tim neredima stradli su manastirski kompleks Sveti Arhangeli, saborna crkva u Prizrenu kao i crkva Bogorodice LJeviške. Do 1999. godine živelo je 12.000 Srba u Prizrenu, da bi ih, do 2010. godine, opstalo jedva desetak.

Crkva Bogorodice LJeviške

Crkva Bogorodice LJeviške u starom delu grada, najvažniji je od mnogih spomenika kulture u Prizrenu. Podigao ju je kralj Milutin 1306-1307. godine, na temeljima vizantijske bazilike u kojoj je, kako se pretpostavlja, bilo sedište episkopije.

Istorija ove crkve je, međutim, još složenija s obzirom da se može prepoznati još jedna etapa gradnje - verovatno iz 13. veka. Prvobitna građevina iz 11. veka imala je oblik trobrodne bazilike, sa tri apside na istoku i pripratom na zapadu ispred koje se nalazio trem.

Tokom obnove u 14.veku glavni brod bazilike je pretvoren u petokupolnu celinu, dok su bočni brodovi prevoreni u ambulatorijum koji sa tri strane obuhvata ovu centralnu jedinicu. Trem je zamenjen dvospratnom spoljnom pripratom sa zvonikom. NJeno prizemlje je rešeno kao otvoreni trem, dok su na spratu smeštene dve bočne kapele.

Obnova crkve je poverena majstorima Nikoli i Astrapi, o čemu postoji zapis na južnom poprečnom luku u spoljnoj priprati.

Najstarije sačuvane freske u crkvi Bogorodice LJeviške datuju se u treću deceniju XIII veka. Sve ostale freske delo su grupe slikara vođene majstorom Astrapom, i nastale su između 1307. i 1313. godine. Ove freske su izubijane čekićem, pokrivene novim slojem maltera i prekrečene u 18. veku, kada je crkva pretvorena u džamiju. Ponovo su otkrivene tek pedesetih godina 20. veka. Radovi na njihovoj restauraciji trajali su do 1976. godine.

Posle dolaska KFOR-a crkva je zaključana i opasana bodljikavom žicom. Čuva je poseban odred KFOR-a. Teren oko crkve još uvek nije razminiran.

Marta 2004. crkva je zapaljena iznutra, oltarski prostor je oskrnavljen, a časna trpeza razbijena. Freske su pretrpele velika oštećenja. Vojnici KFOR-a nisu zaštitili crkvu od napadača.

Srpska carska Svetoarhangelska lavra

Jedan od najznačajnijih srpskih duhovnih, nacionalnih i istorijskih središta, čini veliki manastirski kompleks u klisuri reke Bistrice, 3 kilometra od Prizrena. Srpski car Dušan Silni podigao je ovu svetinju kao svoju zadužbinu, u periodu između 1343. i 1352. godine.

Manastir je u Srednjem veku imao bratstvo od preko dvesta monaha, a bio je i pozorje značajnih istorijskih sabora srpskog naroda.

U sklopu manastirskog kompleksa nalazila se monumentalna crkva Svetih Arhangela, manja crkva Svetog Nikole, višespratni manastirki konaci, biblioteka, bolnica, kao i prostrana manastirska trpezarija, sagrađena u obliku upisanog krsta.

Svetoarhangelska lavra nazvana je "najvećim arhitektonskim delom koje je srpski čovek napravio", a po duhovno-umetničkim dometima spada u jednu od najreprezentativnijih celina srpske srednjevekovne umetnosti. Po graditeljskoj lepoti i raskoši Sveti Arhangeli su bili poznati širom Evrope.

Nakon osvajanja Prizrena 1455. godine, Turci su razorili manastir. Ubrzo je, usled teških zuluma, opusteo, a od druge polovine 16. veka počinje njegovo rušenje do temelja.

Obnova manastira je počela tek u novo doba, 1995. godine, da bi, tokom stradalne 1999. godine i martovskog pogroma 2004, svetinja do kraja izgorela.

Danas u ovoj drevnoj svetinji živi i obnavlja je arhimandrit Mihailo, pod zaštitom nemačkih snaga KFOR-a.



Komentari

Komentare koji sadrže govor mržnje, psovke i uvrede ne objavljujemo. Mišljenja izneta u komentarima su privatno mišljenje autora komentara.
Komentari će biti objavljeni nakon provere od strane administratora.

Za dodavanje komentara i fotografija neophodno je da budete registrovani.
Ukoliko ste već registrovani prijavite se.




© 2015 Srbijanac.rs | Template design by W3layouts | SM Programming