|
Registracija | Prijavi se!



Gnjilane



U srednjem veku grad se zvao Morava i bio je veliki trgovački i zanatski centar. U Gnjilanu su često boravili srpski vladari, pa je i prvi pisani pomen o njemu, iz 1342. godine, neposredno vezan za boravak kralja Stefana Dušana. Pod današnjim imenom grad se prvi put pominje krajem 14. veka u povelji srpske kneginje Milice, žene kneza Lazara.

U turskom katastarskom popisu- defteru iz 1455. godine navodi se da u Gnjilanu ima 41 srpsko domaćinstvo, na čelu sa popom. Od srednjeg veka u Gnjilanu je postojalo nekoliko crkava. Jedna crkva je verovatno bila posvećena Sv. Petki, pošto se mesto gde se nalazila još dugo po njenom rušenju zvalo Petkovce. Manastir Sv. Jovana imao je brojno bratstvo, što potvrđuju ostaci veoma velikog kaluđerskog groblja. Sredinom 18. veka Turci su razorili manastir i na tom mestu osnovali sadašnju varoš.

Godine 1861. na temeljima starije, omanje crkve u centru Gnjilana, sagrađena je velika crkva Sv. Nikole. Ona je više puta stradala u požarima, a jednom je izgorela do temelja. Poslednji put je obnovljena 1983. godine. Danas se u njoj čuva lepa zbirka ikona, knjiga i crkvenih sasuda.

Poreklo imena je sporno, srpski izvori tvrde da ime potiče od reči gnjidav, a albanski da je grad osnovala porodica Gnjinaj 1772. godine pošto se doselila na mesto gde je bio srednjovekovni grad Novo Brdo. Međutim, prvi podaci koji se odnose na postojanje naseljenog mesta na tom području se pojavljuju već u prvoj polovini XIV veka i to u doba vladavine cara Stefana Dušana, koji je i posetio Ružicu (kako se u to vreme zvalo Gnjilane) negde oko 1351. godine i prešao preko čuvenog Masketarovog mosta na reci Dobruši, u centru grada, i tako zanavek obeležio istoriju ovog srpskog mesta. U to vreme (XIV vek), u blizini Gnjilana, u utvrđenju Prilepac, rođen je knez Lazar Hrebeljanović, koji se 1389. godine, u boju na Kosovu, suprotstavio islamskom nadiranju.

Mnogo kasnije, nakon srpsko-turskog rata u 19. veku, Gilane (kako su ga tada zvali) je pripalo Turskoj. U to vreme nastala je i čuvena pesma koja najbolje odslikava raspoloženje srpskog naroda u to vreme i koja glasi: "Oj Gilane pusta varoš, zar za tebe nema radost, dođe Srbin pa se vrati, a Gilane još da pati." Gnjilanci su, najzad, 1912. godine dočekali dugo željenu slobodu, kada su se i poslednje turske trupe povukle iz ovog grada.

17. marta 2004. godine u velikom nasilju nad Srbima spaljene su preostale srpske kuće. Jedino mesto gde se Srbi danas okupljaju u ovom gradu je dvorište crkve Sv. Nikola u Gnjilanu.

U centru grada ispred gradskog pozorišta do 1999. godine nalazio se spomenik Knezu Lazaru koji je sa dolaskom Kfora porušen. Spomenik je pri tome značajno oštećen, ali je sačuvan u američkoj bazi Montid u Gnjilanu. Na inicijativu meštana sela Šilovo spomenik je juna 2007. godine postavljen i osveštan u njihovom selu.

Danas u Gnjilanu živi dvadesetak Srba u blizini srpske crkve sv. Nikole, koja je nedavno spolja renovirana i kojoj je promenjena boja fasade, po kojoj je bila oduvek prepoznatljiva.

------

U nastavku se nalazi tekst dr Atanasija Uroševića o gradu GNJILANU - centru Kosovskog Pomoravlja koji smo dobili od Milorada Ristića i na tome mu se zahvaljujemo.

Za srednjevekovne srpske vladavine Gnjilane se kao selo i to pod imenom Gnivlane i Gnjilane pominje u jednoj povelji kneginje Milice i sinova joj Stevana i Vuka. Narod po predanju zna da je Gnjilane pre 150g bilo za 300 metara zapadno od sadašnje varoši na mestu Petigovcu. Tu je „pobijen kamen“ od 1,5m visine, u obliku menhira, a do njega viri iz zemlje pločast kamen, ižljebljen kao žrtvenik. Narod misli da je tu bila crkva nekog starog naselja koje je bilo na Garvanu, sz od varoši, gde se i sada nalaze cigle i temelji od kuća.
U gnjilanskom kraju se 1342g bavio kralj Dušan i tada u njemu izdao povelju crkvi sv. Nikole Mračskog. Neki misle da će ova Morava biti isto što i Gnjilane. Kao sigurno se zna samo to da su se u to vreme Moravom nazivali Gornja Morava i Izmornik, sadašnje oblasti oko Gnjilana. I turski geograf Hadži Kalfa u prvoj polovini 17v pominje Moravu kao kadiluk u vučitrnskom sandžaku, a na položaju između kadiluka Janjevo, Novo Brdo i Kačanik. Na tom položaju je današnja oblast Gornje Morave, u kojoj se na si kraju nalazi Gnjilane. Ali kod Hadži Kalfe nije jasno da li je ime ovog kadiluka dato (ili zabeleženo) po imenu oblasti ili po nekom mestu, u kome je bilo sedište kadilučke vlasti. U putopisu Kuripešića iz 1530g pomiru se susedna sela Livoč, Ropotovo i Poneš dok o Gnjilanu nema pomena. Isto tako se u jednom zapisu iz 17 veka kao peti konak na putu iz Novog Pazara u Carigrad pominje Pasianj, današnje selo Pasjane, za 6km južno od Gnjilana. Gnjilane je svakako moralo biti tada manje i neznatnije mesto od pomenutih susednih sela, ako već nije bilo uništeno ili raseljeno.
O sadašnjem Gnjilanu je Todor Stanković, po narodnom predanju zabeležio da je postalo oko 1750g i da ga je osnovao Bahti beg DŽinić. Međutim po Hanu Gnjilane je postalo pri kraju druge decenije prošloga (19-mz) veka, jer on još 1858g kaže da je Gnjilane postalo otprilike pre 40g. U stvari Gnjilane je starije nego što Han kaže, jer se ono na prelazu iz 18 u 19 vek pominje kao veliko selo – varošica. Ali ono nije ni toliko staro kako je Stanković zabeležio. Po predanju Turaka na Novom Brdu, kao i po opštem narodnom predanju u Gnjilanu i gnjilanskom kraju, a naročito po predanju samih DŽinića u Gnjilanu, ono je postalo pošto je na Novom Brdu prestala sudsko-administrativna vlast, odnosno pošto su DŽinići prigrabili svu vlast novobrdskog kraja u svoje ruke. DŽinići su se doselili na Kosovo iz severne Arbanije u 18 veku. NJihov rod je bio toliko jak da je zbacio s vlasti turske spahije u Prištini i svu vlast nad Kosovom uzeo u svoje ruke. Tada nemoćna turska vlada morala ih je priznati i odobriti im zapovedništvo na Kosovu. Iz težnje da svoju vlast prošire, oni docnije pređu na Novo Brdo, kadiju smaknu, dizdara ubiju, pa se proglase gospodarima cele novobrdske kaze, u koju je tada ulazila u gnjilanska Morava. Turci na Novom Brdu i sada pokazuju grob nekog Abdul Fetah efendije bin Ali efendije koji je umro 1178 (1764) i za koga kažu da je bio poslednji novobrdski kadina. Svakako da je to grob poslednjeg novobrdskog kadije koji je sahranjen na Novom Brdu, inače znamo još o jednom docnijem kadiji Ibrahimu Hasanu koji je i 1186 (1772) godine obavljao svoju kadijsku dužnost na Novom Brdu (Tapiju koju pritežava arbanaško selo Bukovik u srezu gnjilanskom, kao dokumenat o kupljenom zemljištu, potpisao je ovaj kadija. Tapija je u rukama kmeta, kao starešine sela). Gnjilane je dakle moglo postati tek posle ovog kadije, oko 1780g, tako da je posle 20-25g, na kraju 18 veka, moglo biti veliko selo – varošica.
Pri dolasku DŽinića u novobrdski kraj, sedište upravne i sudske vlasti bilo je u predgrađu Novog Brda, u današnjem selu Bostanu, pa ga i DŽinići isprva zadrže kao sedište svoje vlasti. Novo Brdo je tada izgubilo svaki trgovački značaj. Rudarstvo njegova kraja je već potpuno prestalo. Ono je zajedno sa svojim predgrađem bilo u stalnom opadanju. A težnja DŽinića je bila da od administrativnog centra ovog kraja podignu veće naselje privrednog značaja, varoš. Novo Brdo u planinskom kraju, uz to ugroženo bliskim arbanaškim naseljima to nije moglo biti. Šta više DŽiniće su na Novom Brdu počeli uznemiravati Arbanasi susednih sela. Pole trogodišnjeg bavljenja u novobrdskom predgrađu DŽinići se presele u Prilepnicu, ali i tu, pred samom planinskom oblašću Krive Reke, ne budu na miru od Arbanasa. Tada im je izbor pao na Gnjilane, u moravskoj ravnici u kojoj je Arbanasa bilo vrlo malo. Ne zna se da li su uopšte uzimane u obzir tada zgodne saobraćajne veze ovoga mesta. Po napuštanju Prilepnice, u kojoj su ostali nekoliko meseci, DŽinići prelaze u Gnjilane i u sadašnjoj Beglerskoj ili DŽinića Mahali podignu konak i kulu za odbranu.
U stvari DŽinići nisu osnovali niti obnovili Gnjilane, već su ga samo premestili. Ono je tada bilo zapadno od sadašnjeg Gnjilana, na Petigovcu i imalo 5-6 kuća. Te su kuće DŽinići tada preselili u blizinu svoji konaka i tako u današnjem Čivl`ku ili Čivl`čkoj Mahali stvorili svoj čifluk. Odmah za tim nastaje živo staranje DŽinića da od ovog svog novog administrativnog centra stvore što veće i naprednije mesto.
Blizina Novog Brda, poznatog starog rudarskog i trgovačkog grada, smetala je da se ranije Gnjilane ili koje drugo mesto iz njegove blizine u moravskoj ravnici razvije u veće i važnije mesto, jer su sve saobraćajne linije skretale ka Novom Brdu. Tek opadanjem Novog Brda i sticanjem ovih socijalnih prilika Gnjilane je, postavši administrativni centar, zbog povoljnih saobraćajnih veza moglo dobiti i privredni značaj i postati privredno središte i Morave i novobrdskog kraja. Gnjilane je u stvari zamenilo Novo Brdo, i to u administrativnom pogledu potpuno, a u privrednom donekle. Ono se za nekoliko decenija računalo kao sedište administrativne vlasti ne gnjilanske, već novobrdske kaze. Pa i u narodu kad se hoće da istakne da je Gnjilane nova varoš, skorašnjeg postanka, kaže se da se ono u „ćutuku“ (u korenu, u Stambolu) sve doskoro vodilo pod imenom Novog Brda. Potvrdu ovog narodnog znanja potvrđuje nam podatak iz jednog turskog godišnjaka od 1855g u kome se vidi da se Novo Brdo izjednačuje s Gnjilanem: Novo Brda autrement dit Guilan. Za vreme DŽinića Gnjilane je bilo podređeno Prištini u kojoj je bilo glavno sedište njihove vlasti. Vlast DŽinića je prestala 1865g kada je Turska, pokorivši sve ovake samozvane gospodare, zavela upravu sa svojim činovništvom.
Za vlasti DŽinića su ustanici Huseina Gradašćevića iz Bosne pod vođstvom Krupe kapetana zauzeli Gnjilane u februaru 1832g. NJih je uskoro proterao odatle Jašar paša (DŽinić) iz Prištine. Događaj je bio neznatan, te nije ostao u narodnoj uspomeni. Za vreme srpsko-turskog rata 1877-78g u Gnjilane je 23 januara 1878g ušla srpska vojska, ali je posle 23 dana vraćeno Turskoj.
Poslednjih decenija turske vladavine Gnjilane je bilo kasaba (varoš) i sedište vlasti gnjilanske kaze u sastavu prištinskog sandžaka, kosovskog vilajeta. Po oslobođenju, ukazom od 23 januara 1914g, Gnjilane je takođe uvršteno u red varoši. Gnjilane je sada sresko mesto za srez gnjilanski.
Pošto su se DŽinići naselili u današnjoj Beglerskoj Mahali i preselili 5-6 srpskih kuća iz starog Gnjilana na Petigovcu u današnji Čivl`k ili Čivl`čku Mahalu, doveli su još nekoliko srpskih kuća iz okolnih sela, pa i njih kao svoje čifčije naselili u ovom svom čifluku. Ove su dve mahale (Beglerska i Čivl`čka) najstarije mahale sadašnjeg Gnjilana. Između njih je bilo praznog prostora više od stotinu metara. Da bi što pre uvećali Gnjilane DŽinići objave da će svako, ko se želi naseliti u Gnjilanu dobiti zemlju po vrlo jeftinoj ceni. Tad se u Gnjilane počnu doseljavati Srbi iz gornjemoravskih, izmorničkih i krivorečkih sela i Turci sa Novog Brda. U početku 19v, 1807g, Gnjilane je već imalo oko 200-300 kuća. Baron Božur ga naziva velikim selom – varošicom, koja ima samo nekoliko grupa kuća. Turci su se naseljavali u današnjoj DŽami-Mahali, a više turske grupe kuća, u današnjoj Ciganskoj Mahali naseljavali su muslimanski Cigani. Osim onih u Čivl`ku, Srbi su se naseljavali u donjem delu Varoš-Mahale (oko sadašnje crkve) i u donjem delu Bačevine. Između svih ovih delova ili grupa kuća bilo je praznih prostora. Grupe kuća koje su se formirale po višim i ocednijim mestima, jer su najniži delovi bili močvarni. Naročito je iz ovog razloga bio veliki prazan prostor između grupa kuća na levoj strani Dobruše i grupa kuća na njenoj desnoj strani…
Oko 1830g Gnjilane je zadesio požar od koga je gotovo celo nastradalo. Potreba za podizanjem novih kuća privukla je veliki broj muslimanskih Cigana iz Masurice. Oni su se naselili u dotle izbegavanom nižem delu Dobrušine Doline, te su se tako spojila dotle dva odvojena dela Gnjilana. Panađuri zavedeni posle požara privukli su takođe mnoge trgovce i zanatlije iz susednih varoši da se u njemu nastane. Čaršija se počela protezati oko čaršijske džamije, a na zapadu je dopirala do Dobruše. Ali je po svemu, a naročito po čaršiji, Gnjilane u ovo doba izgledalo na palanku, varošicu tek u razvoju. Izgleda da su mu tada trgovci iz susednih varoši skovali potsmešicu na arbanaškom jeziku (Gnjilane – pustoš: sedam mehana, tri dućana i jedna kafana; da mu nije šedarvana, Gnjilane bi bilo (primer) za ukor). Ali se oko 1850g čaršija još vise razvila, te su trgovci tražili od DŽinića da se one ciganske kuće pored Dobruše uklone iz susedstva čaršije. DŽinići tada presele ove Cigane Masuričane na zapadni kraj varoši, pored Bačevine, u današnju Masuričku mahalu.
Arbanaška nasilja nad srpskim življem u Gornjoj Moravi i Krivoj Reci naterala su mnoge srpske seoske kuće da nađu skloništa u Gnjilanu, u kome je bila jedina vlast ovih oblasti. Naseljavanja arbanaških muhadžira iz Srbije u svima srpskim selima gnjilanske okoline 1877-78g, a sa tim u vezi i povećanje nasilja nad srpskim seoskim življem ovog kraja, doprinelo je da se još mnogo srpskih seoskih kuća preseli u Gnjilane. I sami muhadžiri iz Srbije su tada uvećali varoš. Muhadžiri Turci i Arbanasi su se doselili u današnjoj Muhadžirskoj i Dere (Rečnoj) Mahali, a muhadžiri muslimanski Cigani su se delom naselili u produžetku Ciganske Mahale a delom preko puta ciganske Masuričke Mahale u današnjoj mahali zvanoj Kamenik. Tako je Gnjilane do 1880g već dobilo svoj današnji oblik.
… Pored kolarstva koje su zaveli doseljeni seljaci iz okoline, užarstva koje su zaveli doseljenici iz izmorničkih sela, zatim kovaštva koje su obavljali Srbi Kovačevići iz susednjeg sela Kuretišta, a koje su doneli iz svoje starine – prilepskog kraja, u Gnjilanu u ovo doba ima doseljenih zanatlija iz Vranja, Prištine, Prizrena i Peći. Iz Peći je doneto kujundžistvo, Prvi kujundžija u Gnjilanu je bio neki Jovan Pećanac, a prvi kalajdžija Anta Goga, Cincarin iz Prizrena. Ali na razvitak zanata i čeršije u opšte u Gnjilanu najviše su imale uticaja susedne varoši Vranje i Priština. Iz Vranja su tada doseljeni Micići kao obućari, Menkovci kao mutavdžije, neki Dimitrije Vranjanac, a za njim sadašnji rod Kakarica kao ćurčije. Potkivači i samardžiski zanat su takođe došli iz Vranja; doneli su ih vranjanski Turci. Iz Prištine su došli bojadžiski i tenećedžiski zanat. I sajdžistvo su docnije Nićikušini doneli iz Prištine.
Dolaskom muhadžira 1878g iz Vranja i Leskovca ne samo da je uvećan broj radnji u Gnjilanu, nego su zavedeni i neki novi zanati. Tada je Ahmed Muadžer iz Leskovca otvorio prvu saračku (sedlarsku) radnju u Gnjilanu. Nešto posle muhadžira nekoliko doseljenika je iz veleškog Bašinog Sela otvorilo veće mehandžiske radnje.
Kao i ranije tako i sada gnjilanska čaršija je u glavnom u srpskim rukama. Turci i Arbanasi drže samo nekoliko kolonijalnih i bakalskih radnji. Isto tako su i zanatlijske radnje pretežno u srpskim rukama. Isključivo u turskim i arbanaškim rukama su sedlarski, potkivački i puškarski zanat. U njihovim rukama je većim delom kasapski zanat, a delimično su kod njih zastupljeni sajdžijski, berberski, a od skora i tenećedžiski zanat. Kovaštvo je sada samo u ciganskim rukama. Sve ostale zanate obavljaju samo Srbi.
Od stanovništva starog srednjevekovnog Gnjilana spominje se samo neki Radivoj knež človek. Gnjilane je, kako je ranije izneto, bilo malo i neznatno naselje u naše srednjevekovno doba. Ono se docnije sve do početka 19v i ne pominje nikako, te se ništa ne zna o sastavu i broju stanovništva. Današnje se gnjilansko stanovništvo po maternjem jeziku deli na Srbe, Arbanase, Turke, Cigane i Čerkeze. Srbi i neznatan deo Cigana „Gabelja“ su pravoslavne vere, ostalo stanovništvo je muslimansko. Celokupno gnjilansko stanovništvo je doseljeničko. Onih 5-6 srpskih kuća, koje su DŽinići preselili iz starog u sadašnje Gnjilane, iselilo se ili izumrlo, te se ništa nezna o njihovoj daljoj starini.
Od Srba, koji su u Čivlčkoj Mahali pri osnivanju sadašnjeg Gnjilana bili čifčije u DŽinića, živi i sada rod Baskići. Starinom je iz Izmornika. Za njima su među današnjim srpskim stanovništvom najstariji doseljenici: Hadži Živini, Dičići i Glavinci iz Prištine i Palamarevići iz Vranja (daljom starinom iz Dalmacije). Tada su Katanići doseljeni iz izmorničkog sela Kuretišta (daljom starinom od Prilepa). Ovo su bili najstariji znatniji rodovi za prvih 50g od postanka sadašnjeg Gnjilana. Doseljeni su kao trgovci i zanatlije.
Najjače doseljavanje srpskog stanovništva u Gnjilane je bilo od 1830 do 1880g, dakle za drugih 50g od njegova osnivanja. Ovo jače doseljavanje je u vezi s jačim privrednim razvojem ove varoši, a uz to i s tim što je u njoj srpsko seljačko stanovništvo moglo naći skloništa od arbanaških nasilja. Najznatniji doseljenički rodovi ovog vremena su doseljeni poglavito četrdesetih i pedesetih godina 19v. Iz gornjomoravskih sela su tada doseljeni: Kragići iz Požeranja, Popovići ili DŽomići iz Podgorca i dr; iz izmorničkih sela: Pop-Antići iz Raniluga (daljom starinom iz Crne Gore), Bivolarevići iz Podgrađa, i iz Izmornika u opšte: Trumpići, Kolarci, Furunci i Simonovići; iz novobrdske Krive Reke: Kećini ili Arsići iz Tuđevca, Cickići iz Mozgova, Šubarci iz Strezovca (daljom starinom iz Žbevca kod Ristovca) i Barimci iz Klobukara (daljom starinom iz Sirinića). Iz sela neposredne blizine su: Cvetanovići iz Šilova (daljom starinom od Prilepa) i Rajčići iz Pasjana (daljom starinom iz Šumadije).
Iz susednih varoši Vranja i Prištine ima takođe doseljenika u ovo vreme. Iz Vranja su doseljeni: Micići (daljom starinom od Crne Gore), Menkovci, Kakarica i Ivkovići, a iz Prištine: Božovići (daljom starinom iz Starog Kolašina) i Nićikušini. Iz udaljenijih krajeva su: Ginići ili Čokčići iz Nemanjice (Ovče Polje), Radanci iz Orahovice (Radovište), Dimići iz Crne Gore, Nešići iz Bosne. Iz Prizrena su Antići ili Gore, poreklom Cincari.
Posle srpsko-turskog rata 1877-78g srpsko seljačko stanovništvo iz okoline, pritisnuto još jačim arbanaškim nasiljem, a naročito od strane doseljenih muhadžira, preseljavalo se u Gnjilane, u mesto sigurnije zaštite. To doseljavanje Srba iz okolnih sela trajalo je sve do Oslobođenja. Prezimena ovih novih doseljenika su obično po selima odakle su doseljavani. To su: Mogiljanci iz Mogile, Ranilužani iz Raniluga, Paralovci iz Paralova, Žegrani iz Žegre, Livočani iz Gornjeg Livoča, Dobrčanci iz Dobrčana i dr.
Iz udaljenijih mesta u ovo vreme doseljeni su Sirinićani iz Sirinića i Velešanci iz veleškog Bašinog Sela.
Posle Oslobođenja, a naročito posle Svetskog rata počeli su se doseljavati Srbi iz okoline Vranja, Vlasotinaca i Prokuplja. Sada ih ima oko 50 kuća. Najvećim delom su naseljeni u turskom delu varoši, gde su kupili kuće od iseljenih muslimana u Tursku.
Tursko i arbanaško stanovništvo u Gnjilanu je u početku bilo malobrojno.. Novo Brdo tada i onako opalo, gubljenjem svoje administrativne i sudske vlasti i stvaranjem novog administrativnog centra u Gnjilanu izgubilo je svaki značaj. Zaostalo stanovništvo u njemu, koje je većim delom bilo tursko, iselilo se u susedne varoši, a najviše u Prištinu. Nekoliko turskih kuća, koje su imale čifluke u novobrdskoj okolini, prešlo je u Gnjilane. I sada ima u Gnjilanu dva turska roda sa prezimenom Novobrđani ili Nobrdali po turski. S Novog Brda su doseljeni Dizdarci, koji su do dolaska DŽinića bili „dizdari“, gradski zapovednici na Novom Brdu. Docnije, naročito posle 1830g, tursko i arbanaško stanovništvo je dolazilo iz Vranja, Leskovca, Prištine, Đakovice i drugih mesta, pa su se i Arbanasi iz gnjilanske okoline naseljavali u Gnjilanu. U priličnom broju su zastupljeni Turci i Arbanasi koji su kao muhadžiri doseljeni iz Vranja, Leskovca, Prokuplja i njihovih okolina.
Veći je broj ovih muslimanskih doseljenika, naročito sa sela, zadržao arbanaški jezik koji svakako pokazuje njegovo arbanaško poreklo. Ali među muslimanima turskog jezika veći deo je arbanaškog porekla koji je, živeći u Gnjilanu ili u drugim varošima iz kojih se doselio, primio turski jezik. Među njima se za prave Turke smatraju jedino Mula Šerifovi i Aguš-agini. Svi ostali doseljenici turskog jezika su arbanaškog porekla. Oni su poreklom iz Malesije, od arbanaškog fisa Krasnići. Na Kosova, a potom na Novo Brdo i u Gnjilane su se doselili preko LJume, u kojoj su živeli neko vreme. Isto takvi muslimani turskog jezika a arbanaškog porekla su Isen pašini, doseljenici iz Đakovice, Sait agini, starinom iz severne Arbanije, Goranci, doseljeni iz Prizrenske Gore, koji su možda i srpskog porekla, Išljam planini, muhadžiri iz prokupačkog sela Plane, inače starinom iz severne Arbanije i dr. Arbanasi u Gnjilanu, doseljeni iz okoline ove varoši, takođe su starinom iz severne Arbanije i to od različitih fisova. Najviše ih ima od Krasnića, Gaša, Beriša i Sopa.
Cigansko muslimansko stanovništvo se u početku doseljavalo delom iz okolnih sela, a delom iz preševske Moravice i kumanovske strane. Posle požara 1830g, kao što je i ranije iznošeno, došao je veći broj muslimanskih ciganskih kuća iz Masurice. 1878g je takođe doseljeno dosta muhadžira muslimanskih Cigana iz Vranja, Leskovca, Niša i Prokuplja. Desetak pravoslavnih ciganskih kuća („Gabelji“) doseljeno je oko 1910g sa Kosova. Oni su se u Gnjilanu potpuno nastanili.
Čerkezi su zastupljeni samo sa jednom kućom. To su Latifovići koji su se doselili oko 1865g sa Kavkaza, iz plemena Abaza. Turci su ih pri doseljavanju zajedno sa još drugim Čerkezima naselili u susednom selu Donjem Livoču, ali su oni uskoro presele u Gnjilane i odadu trgovini.
Gnjilane je pri ovogodišnjem popisu stanovništva imalo 1457 kuća sa 7.215 stanovnika. Pri završetku ovog rada podela statistike po narodnostima nije bila gotova. Po opštinskom popisu od 1927g, koji je po broju kuća i stanovnika vrlo približan ovogodišnjem državnom popisu, Gnjilane, izračunato u procentima, ima: 41% Srba, 27% Turaka, odnosno stanovništva turskog jezika, 15% Arbanasa i 17% Cigana.





Naseljena mesta:

Bilince
Brasaljce
Bukovik
Burince
Čelik
Cernica
Dobrčane
Donja Budriga
Donje Slakovce
Donji Livoč
Donji Makreš
Draganac
Dunavo
Gadiš
Gornje Kusce
Gornje Slakovce
Gornji Livoč
Gornji Makreš
Gumnište
Inatovce
Kišno Polje
Kmetovce
Koretište
Kravarica
Lipovica
Lovce
Mali Goden
Mališevo
Mozgovo
Mučibaba
Nosalje
Paralovo
Parteš
Pasjak
Pasjane - Novo!
Pidić
Podgrađe
Poneš
Prilepnica
Sapar
Šilovo - Novo!
Slubica
Stančić
Stanišor
Straža
Stublina
Šurlane
Ugljare
Velekince
Vladovo
Vlaštica
Vrapčić
Vrbica
Žegovac
Žegovačka Vrbica
Žegra

Komentari

Bićemo Vam zahvalni ako podelite informacije, zanimljivosti, priče i legende koje se odnose na ovo mesto.

Komentare koji sadrže govor mržnje, psovke i uvrede ne objavljujemo. Mišljenja izneta u komentarima su privatno mišljenje autora komentara.
Komentari će biti objavljeni nakon provere od strane administratora.



Za dodavanje komentara i fotografija neophodno je da budete registrovani.
Ukoliko ste već registrovani prijavite se.

© 2015 Srbijanac.rs | Template design by W3layouts | SM Programming