|
Registracija | Prijavi se!



Velika Plana



Kada autoputem ili železnicom od Beograda krenete na jug, na 90-om kilometru naći ćete se u Velikoj Plani, središtu i sedištu istoimene opštine.

Opština Velika Plana ima izuzetno povoljan geografski položaj jer se nalazi u centralnom području Republike Srbije. Smeštena je jednim delom u plodnoj moravskoj dolini a drugim delom na brežuljcima Šumadije. U dužini od oko 36 kilometara "presečena" je vodenim tokom reke Velike Morave, nekadašnjim "Carigradskim drumom", savremenim autoputem i magistralnom železničkom prugom. U neposrednom okruženju su značajni industrijski, trgovački, kulturni i turistički centri. Današnje naselje Velika Plana nalazi se na istočnom rubu Šumadije. Grad je smešten na prostoru između donjeg toka reke Jasenice i leve obale Velike Morave. Tokovi pomenutih reka imali su veliki uticaj na razvoj Velike Plane i njene okoline.

Materijalni ostaci svedoče o prisustvu ljudi, još u doba neolita na područiju, koje danas pripada velikoplanjanskoj opštini. Dolinu Velike Morave su na razmeđu između VI i V veka p.n.e. nastanjivali Tribali. Krajem IV veka pre n.e. ovim plodnim krajem zagospodarili su Kelti.

Područje Donje Jasenice je čini se dugo bilo praktično na granici između srpske i ugarske srednjevekovne države. Pouzdano se zna da je jasenički kraj držao kralj Dragutin, kao ugarski vazal, a da je njegov brat Milutin uspeo da ga uključi u sastav srpske države. Oblast je bolje naseljena tek u vreme kneza Lazara u drugoj polovini XIV veka.

Mansatir Koporin, zadužbina despota Stefana Lazarevića (1389-1427) ili nekog njegovog nepoznatog vlastelina, podignut je svakako posle 1402. godine i predstavlja najznamenitiji ostatak srednjevekovne prošlosti na tlu današnje opštine Velika Plana.

Prema odredbama Požerevačkog mira iz 1718. godine Hazburškom carstvu pripala je i severna Srbija. Upravo na toj teritoriji formirana je Kraljevina Srbija (Kraljevina Srbija je naziv za pokrajinu Habzburškog carstva koja je postojala u centralnim delovima današnje Republike Srbije između 1718. i 1739. godine). Nakon kratkotrajne vojne uprave 1720. godine stvorena je njena administarcija. U vreme njenog postojanja 1724. godine prvi put se pominje Velika Plana, pod imenom Plana. Imala je tada svega 22 kuće. Nakon još jednog austrijsko-turskog rata od 1737. do 1739. godine Osmansko carstvo je povratilo za sebe severnu Srbiju. Tada se čini se i ugasilo naselje Plana, smešteno na prostoru danas poznatom kao Selište.

Povratak Karađorđa Petrovića u Srbiju 1817. godine pretio je da naruši odbre odnose kneza Miloša sa Turcima. Zato je srpski vladar izdao naredbu knezu smederesvke nahije Vujici Vulićeviću da pogubi prvog srpskog vožda. Zapovest je izvršena 13/25. jula 1817. godine u Radovanjskom lugu, blizu Velike Plane. Nakon godinu dana Vujica Vulićević, inače i Krađorđev kum, podigao je crkvu brvnaru posvećenu prenosu moštiju sv. Nikole. Meštani su je prozvali „Pokajnica“ pošto se smatralo da je napravljena u znak pokajanja, zbog počinjenog ubistva. Telo vožda Karađorđa je 1819. godine preneto u Topolu.

Značajan događaj za Veliku Planu bio je ukaz od 30. aprila 1924. godine, kojim je ona dobila status varošice. Danas se ovaj datum obeležava kao dan opštine Velika Plana.

Manastir Koporin

Manastir Koporin nalazi se u blizini Velike Plane, u šumovitoj uvali na putu Velika Plana - Smederevska Palanka.

Manastir Koporin zadužbina je despota Stefana Lazarevića iz 1408. godine. To je danas ženski manastir, izuzetno lepo uređen. Manastirska crkva je posvećena svetom prvomučeniku i arhiđakonu Stefanu. To je jednobrodna, skromna građevina sa kubetom. Malo fresaka je sačuvano, uočljiv je portret despota Stefana. Manastir je više puta stradao, i imao je bitnu ulogu u ustancima 1788. (Kočina krajina) i 1804. godine (Prvi srpski ustanak), pružajući utočište ustanicima, zbog čega su ga Turci i spaljivali. Obnovljen je u XIX veku.

Sedamdesetih godina prošlog veka, u manastiru Koporin otkrivene su mošti despota Stefana Lazarevića, što je pretstavljalo svojevrsnu senzaciju, jer se do tada mislilo da je on sahranjen u svojoj glavnoj zadužbini, manastiru Manasiji. Po njegovom žitiju, koje je napisao Konstantin Filozof, navodi se da je despot Stefan umro iznenada u lovu na Kosmaju 1427. godine i da je sahranjen u svojoj zadužbini, ali se ne kaže kojoj. Zbog tako iznenadne smrti i opasnosti od Turaka u to doba, verovatno je bilo brže i skoro neprimetno da se sahrani baš u manastiru Koporin.

Godinama monahinje ove svetinje sreću zabrinute parove bez potomstva, koji lek svojoj muci traže u koporinskoj molitvi.

Manastir ima i izvor lekovite svete vode, koji je, prema predanju, nastao na mestu gde je despot Stefan pao posle ranjavanja. Voda se odnosi i čuva poput bogojavljenske i daje se teškim bolesnicima. Najviše je, ipak, vernika koji su ovoj svetinji zahvalni zbog ostvarenog potomstva. Oni sa zahvalnošću dolaze obavezno svakog prvog i petnaestog avgusta, u dane manastirskih slava, kako bi se još jednom poklonili.

Kada je bivši američki ambasador Vilijam Montgomeri došao prvi put u Koporin, prisustvovao je sa saradnicima večernjoj službi. Za uspomenu od igumanije Agnije dobio je crnu brojanicu. Posle nekoliko dana doživeo je tešku saobraćajnu nesreću u preševskoj dolini. U pismu upućenom igumaniji Agniji, kazao je: “Bili smo nadomak smrti. Spasle su nas vaše brojanice“. Igumanija je potom bila gost američke ambasade, a poznati gost je manastiru poklonio moderno vozilo.




Naseljena mesta:

Donja Livadica
Krnjevo - Novo!
Kupusina
Lozovik - Novo!
Markovac
Miloševac
Novo Selo
Radovanje - Novo!
Rakinac
Staro Selo - Novo!
Trnovče
Veliko Orašje

Komentari

Bićemo Vam zahvalni ako podelite informacije, zanimljivosti, priče i legende koje se odnose na ovo mesto.

Komentare koji sadrže govor mržnje, psovke i uvrede ne objavljujemo. Mišljenja izneta u komentarima su privatno mišljenje autora komentara.
Komentari će biti objavljeni nakon provere od strane administratora.



Za dodavanje komentara i fotografija neophodno je da budete registrovani.
Ukoliko ste već registrovani prijavite se.

© 2015 Srbijanac.rs | Template design by W3layouts | SM Programming