|
Registracija | Prijavi se!



Novi Pazar (nekada Ras)



Novi Pazar se nalazi u jugozapadnom delu Srbije.

Novi Pazar je regionalni, kulturni, ekonomski i obrazovni centar Sandžaka, sa oko 110.000 stanovnika.

To je multietnički grad, specifičnog geografskog položaja, svedok turbulentne istorije. Prostire se na površini od 742 kvadratna kilometra, okružen planinama Golijom i Rogoznom i obroncima Pešterske visoravni. Nadmorska visina grada na ušću reke Jošanice u Rašku iznosi 496 metara, a najveći vrh je Jankov kamen na planini Golija sa visinom od 1883 metara. Pored dolina reka Raške i Jošanice, najveći broj naselja (ukupno 99) se pruža duž Ljudske, Sebečevske, Trnavice, Deževske i Banjske reke.

Novi Pazar ima burnu i bogatu prošlost. Posebnu vrednost ovog multietničkog i multikulturalnog prostora, gde se susreću zapadna i istočna civilizacija, čine mnogobrojni kultuno-istorijski spomenici.

Arheološki nalazi govore da je ovo područje bilo naseljeno od kamenog doba (nalaz Naprelje), preko gvozdenog doba (nalaz Smolučka pećina) iz ranoantickog doba (Novopazarski nalaz), te nalazišta ostataka kasnoantičkih i srednjovekovnih utvrđenja Jeleč i Pazarište. Prema tome, područje Sandžaka, posebno Novog Pazara, bilo je oduvek naseljeno.

Novi Pazar se prvi put pominje 1461. godine, kada su Dubrovčani u njemu i u Trgovištu imali svoje sudije (consules). Nekoliko godina posle prvoga pomena, 1467. godine pominju se u Novom Pazaru turski kadija i subaša. Osnivač Novog Pazara bio je jedan od najslavnijih turskih vojskovođa, energičan Gazi-Isa-beg Isaković, koji se između 1440. do 1472. godine često pominje u ratnim pohodima u zapadne srpske zemlje.

Od samog nastanka grad je imao fizionomiju orijentalnog naselja, a zbog svoje veličine i značaja nazvan je šeherom, što je bio epitet koji je nosilo malo gradova na Balkanu.

Nekoliko kilometara od Novog Pazara nalazi se stari grad Ras, koji je bio jedna od prvih prestonica srednjovekovne države Raške. Najstariji zapis o Rasu je iz 9. veka, a pominje ga vizantijski car Konstantin Porfirogenit, a arheološki ostaci potvrđuju da je taj kraj bio naseljen još u poznom eolitu, 2000. godine pre nove ere.

Dragulj islamske arhitekture u Novom Pazaru je Altun-Alem džamija, sagrađena pored tzv. carske džade, važnog trgovačkog puta koji je vodio prema Skoplju i Solunu. Arap džamija kažu da je jedan od najstarijih objekata u gradu, a po predanju naziv je dobila po Arapu Hasan Čelebi, oficiru koji je opčinjen lepotom ovog kraja, obnovio džamiju spaljenu u požaru u 17. veku.

Đurđevi stupovi

Đurđevi stupovi su manastir Srpske pravoslavne crkve, posvećen svetom Đorđu koji se nalazi na brdu iznad Novog Pazara, u Starom Rasu. Đurđevi stupovi su jedan od najstarijih srpskih manastira. Manastir je podigao veliki župan Stefan Nemanja u prvim godinama posle stupanja na presto velikog župana (izgradnja je završena 1171. godine), a crkva je oslikana oko 1175. godine. Manastir je uvršten u svetsku kulturnu baštinu i pod zaštiom je UNESKO-a. Manastir postoji već preko 830 godina, a od toga je 300 godina u ruševinama i 40 godina se obnavlja. Danas je manastir velikim delom obnovljen. U manastiru živi 4 monaha i 2 iskušenika.

O posebnom značaju manastira, pored starih biografskih tekstova, govori i izuzetan položaj manastira podignutog na samom vrhu istaknutog uzvišenja, kao i osobena arhitektura crkve svetog Đorđa sa dve kule-stolpa/stupa koji su dali kasniji naziv i crkvi i manastiru - Đurđevi stupovi. Slično arhitektonsko rešenje, prilično neobično za pravoslavne crkve Balkana, ima još samo dosta manja Bogorodičina crkva u Donjoj Kamenici, u kojoj su, međutim, oba prednja tornja sačuvana.

Stup-Predstavlja prostraniji komad obradivog zemljišta u posedu vladara, vlastele, ili crkvenih institucija, koji su ga neposredno iskorišćavali. Zato se može reći da su stupovi bili deo vlastelinske rezerve,obrađivan besplatnim radom zavisnog stanovništva.

Manastir je podigao veliki župan Stefan Nemanja u prvim godinama posle stupanja na presto velikog župana (izgradnja je završena 1171. godine), a crkva je oslikana oko 1175. godine.

Po pisanju biografa Stefana Nemanje, njegovog sina Stefana Prvovenčanog, manastir je nastao tako što se Nemanja, dok je bio zatvoren u jednoj pećini, zavetovao da će izgraditi manastir posvećen svetom Đorđu.

Iguman manastira Svetog Đorđa je imao istaknuto mesto u životu crkve a sam manastir je spadao u kraljevske manastire u trinaestom veku. Manastir je izgrađen na krunskim posedima dinastije Nemanjića i raspolagao je znatnim vlastelinstvom.

Drugi ktitor manastira bio je kralj Dragutin koji je dogradio manastirsku crkvu i oslikao njenu pripratu. On je iz Srema, gde je živeo, prenet u manastir svetog Đorđa i tu sahranjen 1316. godine. Manastir Đurđevi stupovi je zapusteo 1689. godine, nakon Austro-turskog rata, kada je poslednjih 16 monaha koji su činili bratstvo napustili manastir i pred Turcima pobegli na sever. Tokom naredna dva veka Đurđevi stupovi su postali ruševina koju su ratovi još više razarali.

U drugoj polovini dvadesetog veka počeli su radovi na istraživanju i obnovi manastira. Arheološki i restauratorski radovi vođeni su između 1960. i 1982. godine u okviru velikog projekta vezanog za Stari Ras i Sopoćane, koji su skupa od 1979. godine uvršteni u UNESKOvu listu svetske kulturne i prirodne baštine.



Naseljena mesta:

Aluloviće
Bajevica
Banja
Bare
Batnjik
Bekova
Bele Vode
Boturovina
Brestovo
Brđani
Čašić Dolac
Cokoviće
Deževa
Dojinoviće
Dolac
Doljani
Dragočevo
Dramiće
Golice
Gornja Tušimlja
Goševo
Goševo
Gračane
Građanoviće
Grubetiće
Hotkovo
Ivanča
Izbice
Jablanica
Janča
Javor
Jova
Kašalj
Koprivnica
Kosuriće
Kovačevo
Kožlje
Kruševo
Kuzmičevo
Leča
Lopužnje
Lukare
Lukarsko
Lukocrevo
Miščiće
Muhovo
Mur
Negotinac
Odojeviće
Oholje
Okose
Osaonica
Osoje
Paralovo
Pasji Potok
Pavlje
Pilareta
Pobrđe
Polokce
Pope
Postenje
Požega
Požežina
Prćenova
Pusta Tušimlja
Pustovlah
Radaljica
Rajčinoviće
Rajčinovićka
Rajetiće
Rajkoviće
Rakovac
Rast
Šaronje
Šavci
Sebečevo
Sitniče
Skukovo
Slatina
Smilo Vlaz
Srednja
Štitare
Stradovo
Sudsko Selo
Tenkovo
Trnava
Trnava
Tunovo
Tušimlja
Varevo
Vever
Vidovo
Vitkoviće
Vojkoviće
Vojniće
Vranovina
Vučiniće
Vučja Lokva
Zabrđe
Zlatare
Žunjeviće

Komentari

Bićemo Vam zahvalni ako podelite informacije, zanimljivosti, priče i legende koje se odnose na ovo mesto.

Komentare koji sadrže govor mržnje, psovke i uvrede ne objavljujemo. Mišljenja izneta u komentarima su privatno mišljenje autora komentara.
Komentari će biti objavljeni nakon provere od strane administratora.



Za dodavanje komentara i fotografija neophodno je da budete registrovani.
Ukoliko ste već registrovani prijavite se.

© 2015 Srbijanac.rs | Template design by W3layouts | SM Programming